NORMY ŚRODKÓW OCHRONY INDYWIDUALNEJ
Wybierz kategorię i poznaj wymagania dla ŚOI, odzieży ochronnej oraz obuwia roboczego
PODSTAWA PRAWNA
Kluczowe akty prawne regulujące wymagania dla ŚOI na rynku UE i w Polsce
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/425
Główny akt prawny regulujący projektowanie, produkcję i wprowadzanie do obrotu ŚOI w UE. Uchylił dyrektywę 89/686/EWG. Ustanawia zasadnicze wymagania zdrowia i bezpieczeństwa (Załącznik II), podział na 3 kategorie ryzyka, procedury oceny zgodności oraz obowiązki producentów, importerów i dystrybutorów.
Każdy ŚOI musi posiadać znak CE oraz deklarację zgodności UE. Certyfikaty badania typu UE dla kat. II i III ważne maks. 5 lat.
Rozporządzenie (UE) 2023/988 – Ogólne Bezpieczeństwo Produktów (GPSR)
Nowe rozporządzenie obejmujące ŚOI trafiające do konsumentów. Wprowadza nowe zasady monitorowania rynku, obowiązki podmiotów gospodarczych oraz mechanizmy wycofywania niebezpiecznych produktów.
Kodeks pracy – Rozdział IX (art. 237⁶–237¹⁰)
Obowiązek nieodpłatnego dostarczenia pracownikowi ŚOI spełniających wymagania oceny zgodności (znak CE). Zasady tworzenia tabel norm przydziału ŚOI, odzieży i obuwia roboczego.
Rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów BHP – Załącznik nr 2
„Szczegółowe zasady stosowania ŚOI" — tabela rodzajów prac wymagających ŚOI, zasady doboru, kontroli i konserwacji.
Normy zharmonizowane do Rozporządzenia 2016/425
Zgodność z normami zharmonizowanymi stwarza domniemanie zgodności z wymaganiami Załącznika II. Wykaz: PKN →
NORMY ODZIEŻY OCHRONNEJ
Europejskie normy zharmonizowane dla poszczególnych typów odzieży ochronnej
Podstawowa norma dla wszystkich typów odzieży ochronnej. Ergonomia, kompatybilność, zużywanie, starzenie, znakowanie. Zastąpiła EN 340:2006.
Kody: A–zapalność, B–ciepło konwekcyjne, C–promieniowanie, D–rozpryski aluminium, E–żelazo, F–ciepło kontaktowe.
Klasa 1 – mniejsze zagrożenia (15 kropli). Klasa 2 – poważniejsze (25 kropli, 16s promieniowania).
Klasy 1–3, klasa 3 = najlepsza ochrona. Krótkotrwały kontakt z płomieniem.
Poniżej –5°C. Izolacyjność cieplna, przepuszczalność powietrza (kl. 1–3), opcjonalnie wodoszczelność.
–5°C i powyżej. Chroni przed miejscowym wychłodzeniem.
Odporność na przenikanie wody, opór pary wodnej (oddychalność).
3 klasy widzialności. Im większa powierzchnia fluorescencyjna i odblaskowa, tym wyższa klasa.
Alternatywa dla EN ISO 20471 przy niższym zagrożeniu.
Strefy zagrożone wybuchem (1, 2, 20, 21, 22). Nie stosować w atmosferze wzbogaconej tlenem ani strefie 0.
APC 1 (do 4 kA), APC 2 (do 7 kA).
Ograniczona ochrona przed niewielkimi rozpryskami. Testowana na kwas siarkowy, sodę kaustyczną, ksylol, butanol.
Pełna ochrona ciała. Typ 3 – nieprzepuszczalność cieczy, Typ 4 – cieczy rozpylonej.
Zagrożenia bakteryjne i wirusowe. Laboratoria, służby medyczne, ratownictwo.
Wymagania dla odzieży do gaszenia pożarów. Odporność na ciepło, płomień, wodę, wytrzymałość mechaniczna.
Polska norma dla odzieży roboczej (nie ochronnej).
NORMY OBUWIA OCHRONNEGO I ROBOCZEGO
Normy klasyfikujące obuwie według poziomu ochrony i przeznaczenia
Podnosek 200 J / 15 kN. Klasy S1–S7:
Podnosek 100 J / 10 kN. Umiarkowane ryzyko mechaniczne. Klasy P1–P3.
Bez podnoska. Klasy O1–O3. Gastronomia, medycyna, hotelarstwo, magazyny.
Klasy 1–4 (20–28 m/s). Obowiązkowe w leśnictwie.
Typ 1 – standard, Typ 2 – chemikalia, Typ 3 – izolacja termiczna.
Trzy części normy – różne poziomy ochrony przed substancjami chemicznymi.
PORÓWNANIE KLAS OBUWIA WG EN ISO 20345
| Klasa | Podnosek 200J | Antystatyczność | Absorpcja energii | Wodoodporność | Antyprzebiciowość | Rzeźba podeszwy |
|---|---|---|---|---|---|---|
| S1 | ✔ | ✔ | ✔ | — | — | — |
| S1P | ✔ | ✔ | ✔ | — | ✔ | — |
| S2 | ✔ | ✔ | ✔ | ✔ | — | — |
| S3 | ✔ | ✔ | ✔ | ✔ | ✔ | ✔ |
NORMY POZOSTAŁYCH ŚOI
Ochrona głowy, oczu, słuchu, dróg oddechowych, rąk oraz ochrona przed upadkiem
Ochrona przed spadającymi przedmiotami. Opcje: temperatura, izolacja el., rozpryski metalu.
Lekka ochrona przed uderzeniem o nieruchome przedmioty. Nie zastępuje hełmów EN 397.
Klasy uderzenia: F (niska), B (średnia), A (wysoka). EN ISO 16321 zastępuje EN 166.
Przyłbice spawalnicze, gogle i ekrany spawalnicze.
Nauszniki, wkładki, nauszniki na hełm, z regulacją. Od 2025 = Kategoria III.
FFP1 ≥80%, FFP2 ≥94%, FFP3 ≥99%. NR = jednorazowa, R = wielokrotna.
EN 140 – półmaski wielokrotnego użytku. EN 136 – maski full-face.
Ścieranie (1–4), przecięcie (1–5), rozdarcie (1–4), przekłucie (1–4). Nowa: TDM (A–F), uderzenie (P).
Zapalenie, ciepło kontaktowe/konwekcyjne/promieniowania, rozpryski metalu. Klasyfikacja 1–4.
Typy A, B, C wg liczby substancji chronionych ≥30 min.
Szelki (361), łączniki (362), kotwiczenie (795). Uzupełniająco: EN 355, 360, 353.
KATEGORIE RYZYKA ŚOI
Podział wg Rozporządzenia (UE) 2016/425
Użytkownik może sam ocenić skutki zagrożeń. Bez udziału jednostki notyfikowanej.
Przykłady: fartuchy robocze, rękawice ogrodnicze, okulary przeciwsłoneczne.
Wymaga badania przez jednostkę notyfikowaną. Certyfikat ważny 5 lat.
Przykłady: hełmy EN 397, rękawice EN 388, obuwie S1–S3, okulary EN 166.
Ciągły nadzór jednostki notyfikowanej. Certyfikat 5 lat.
Zagrożenia: chemikalia, promieniowanie, temp. >100°C / <–50°C, napięcie, utonięcie, pilarki, upadek, hałas (od 2025!).
PROCEDURY OCENY ZGODNOŚCI
| Kategoria | Moduł | Jedn. notyfikowana | Certyfikat | Nadzór |
|---|---|---|---|---|
| I | Moduł A | Nie wymagana | Deklaracja producenta | — |
| II | Moduł B+C | Wymagana | Ważny 5 lat | — |
| III | Moduł B+C2 / B+D | Wymagana | Ważny 5 lat | Ciągły nadzór |